Hollanda bandıralı bir yolcu gemisinde nadir görülen Hantavirüs’ün And türü tespit edildi. Bir yolcu hayatını kaybederken, virüsün insandan insana bulaşabilen nadir bir tür olduğu ve belirtilerinin grip benzeri şikayetlerle başladığı belirtildi.
Hollanda bandıralı MV Hondius adlı yolcu gemisinde, nadir görülen Hantavirüs’ün And türü tespit edildi. Güney Afrika Sağlık Bakanlığı, gemiden ülkeye tahliye edilen iki kişide bu virüsün saptandığını açıkladı. Gemide virüs taşıdığı doğrulanan üç kişi ve beş şüpheli vaka bulunurken, bir yolcu hayatını kaybetti, iki ölüm ise soruşturma altında. Arjantin’den Atlantik Okyanusu üzerinden Yeşil Burun Adaları’na doğru seyahat eden gemide yolcular şu anda kabinlerinde izole edilmiş durumda. Yetkililer, virüsün yayılmasını önlemek için enfekte hastaların izolasyonu, düzenli el yıkama, yakın temaslıların takibi ve enfeksiyon kontrol önlemlerinin sıkılaştırılması gibi tedbirlerin kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor.
Hantavirüs nedir?
Adını Güney Kore’deki Hantan Nehri’nden alan Hantavirüsler, tek bir hastalıktan çok bir virüs ailesini tanımlıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre dünya genelinde 20’den fazla farklı Hantavirüs türü bulunuyor ve bunların neredeyse tamamı, genellikle sıçan ve fareler olmak üzere kemirgenlerden, kurumuş idrar ve dışkı yoluyla bulaşan enfeksiyonlarla bağlantılı. Virüs ailesi temel olarak iki ana hastalık tablosuna yol açıyor: Böbrek sendromlu kanamalı ateş (HFRS) ve Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS). HFRS, ağırlıklı olarak Avrupa ve Asya’da görülürken, HPS daha çok Amerika kıtasında ortaya çıkıyor. Her iki form da ciddi seyredebiliyor ve ölümcül olabiliyor.
Adını Latin Amerika’daki And dağlarından alan And virüsü ise Hantavirüs ailesinin en dikkat çekici üyelerinden biri. Çoğunlukla Arjantin ve Şili’de bulunan bu tür, insandan insana bulaşabilen nadir Hantavirüslerden biri olarak biliniyor. Çoğu Hantavirüs türü yalnızca kemirgenlerden insana geçerken, And virüsü yakın temas halindeki insanlar arasında da yayılabiliyor. Bu özelliği, onu diğer Hantavirüs türlerinden ayıran en önemli faktör olarak öne çıkıyor.
Arjantin’de 2018 yılının sonlarında yaşanan bir salgın, And virüsünün ne kadar tehlikeli olabileceğini gözler önüne sermişti. Bir partiye katılanlar arasında başlayan salgında, virüsü taşıyan tek bir kişinin farkında olmadan 34 doğrulanmış vakaya ve 11 ölüme yol açtığı düşünülüyor. Bu vaka, virüsün insandan insana bulaşma kapasitesini net bir şekilde ortaya koyan en çarpıcı örneklerden biri olarak tıp literatürüne geçti.
Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin raporuna göre, her yıl dünya çapında çoğunlukla Avrupa ve Asya’da olmak üzere tahmini 150 bin HFRS vakası görülüyor. Bu vakaların yarısından fazlası genellikle Çin’de meydana geliyor. ABD’den gelen en son veriler ise Hantavirüsün görülmeye başlandığı 1993 yılından 2023 yılına kadar ülkede toplam 890 vaka tespit edildiğini gösteriyor. Norveç sıçanları tarafından taşınan Seul virüsü ise ABD dahil olmak üzere dünya genelinde görülebilen bir diğer önemli Hantavirüs türü olarak dikkat çekiyor.
Hantavirüs belirtileri neler?
Hantavirüs enfeksiyonlarının belirtileri, virüsün türüne ve neden olduğu hastalık tablosuna göre değişiklik gösteriyor. Ancak genel olarak enfeksiyonun erken döneminde grip benzeri şikayetler ön plana çıkıyor. Hastalarda yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, halsizlik, yorgunluk, titreme ve karın ağrısı gibi belirtiler görülebiliyor. Bu semptomlar, birçok viral enfeksiyonla benzerlik gösterdiği için erken dönemde tanı koymak oldukça zor.
Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS) gelişen vakalarda ise tablo çok daha ciddi bir hal alıyor. Başlangıçtaki grip benzeri şikayetleri takiben, hızla ilerleyen solunum yetmezliği ortaya çıkıyor. Hastalarda nefes darlığı, öksürük ve akciğerlerde sıvı birikmesi gibi ağır semptomlar gelişiyor. HPS’nin ölüm oranı oldukça yüksek ve acil yoğun bakım desteği gerektiriyor. Hastalar entübe edilerek mekanik ventilasyona bağlanabiliyor.
Böbrek sendromlu kanamalı ateş (HFRS) formunda ise böbrek fonksiyonlarında bozulma, idrar miktarında azalma veya artış, kan basıncında düşme ve kanama eğilimi gibi belirtiler öne çıkıyor. Şiddetli vakalarda diyaliz tedavisi gerekebiliyor. Her iki formda da erken tanı ve destekleyici tedavi, hayatta kalma şansını önemli ölçüde artırıyor.
Şubat 2025’te Oscar ödüllü ünlü oyuncu Gene Hackman’ın eşi Betsy Arakawa, Hantavirüsle bağlantılı bir solunum yolu hastalığından hayatını kaybetmişti. Araştırmacılar, Arakawa’nın ABD’de en yaygın tür olan HPS’ye yakalandığını ve bunun ölümüne yol açtığını tespit etmişti. Arakawa’nın bulunduğu evin müştemilatında fare yuvaları ve bazı ölü kemirgenler bulunmuş, polis kayıtları Arakawa’nın ölümünden önceki günlerde internette grip ve Covid belirtileri hakkında bilgi aradığını göstermişti. Bu trajik olay, virüsün grip benzeri belirtilerle başlayıp ne kadar sinsi ilerleyebileceğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Hantavirüs nasıl bulaşır?
Hantavirüslerin bulaşma yolu, virüs ailesinin genel özellikleri çerçevesinde şekilleniyor. Virüsün ana taşıyıcıları kemirgenler, özellikle fare ve sıçan türleri. Enfekte kemirgenler virüsü idrar, dışkı ve tükürük yoluyla çevreye yayıyor. İnsanlara bulaşma ise çoğunlukla bu salgıların kurumasıyla havaya karışan virüs partiküllerinin solunması yoluyla gerçekleşiyor. Bu nedenle kemirgen popülasyonunun yoğun olduğu bölgelerde, özellikle kapalı ve havalandırması yetersiz alanlarda risk önemli ölçüde artıyor.
Bulaşma riskinin yüksek olduğu durumlar arasında kemirgen dışkılarının bulunduğu alanların temizlenmesi, tahıl ambarları ve depolar gibi kemirgenlerin yoğun olduğu yerlerde çalışılması, kamp veya piknik gibi açık hava aktivitelerinde kemirgen yuvalarına yakın bölgelerde bulunulması sayılıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), kemirgen dışkılarını temizlerken mutlaka koruyucu ekipman giyilmesini, temizlik öncesinde alanın havalandırılmasını ve süpürge yerine ıslak temizlik yapılmasını öneriyor.
And türü ise diğer Hantavirüslerden farklı olarak insandan insana bulaşabilme özelliği taşıyor. Bu bulaşma, enfekte bir kişiyle çok yakın ve uzun süreli temas halinde gerçekleşiyor. MV Hondius gemisindeki salgında da bu özellik kritik rol oynuyor. Dünya Sağlık Örgütü, virüsün gemidekiler arasında çok yakın temas ve kemirgenlerle temas yoluyla yayılabileceği varsayımını ele alıyor. And virüsünün doğrulanmasıyla birlikte, yolcular ve mürettebatın Covid pandemisinde alıştığımız türden sosyal mesafeyi korumaları daha da önem kazanıyor. Yolcular şu anda virüse maruz kalmayı sınırlamak için kabinlerine kapatılıyor.
Salgının gemide nasıl başladığı ise henüz netlik kazanmadı. Hayatını kaybeden Hollandalı bir çiftin, nisan başında gemiye binmeden önce Güney Amerika’da seyahat ettiği ve bu seyahatleri sırasında birinin veya her ikisinin virüsle temas etmiş olabileceği belirtiliyor. Geminin vahşi yaşam alanlarını ziyaret ediyor olması nedeniyle, bir yolcunun seyahat sırasında kemirgen teması yaşamış olma ihtimali de değerlendiriliyor. Virüsün genetik olarak daha ayrıntılı test edilmesinin, salgının kaynağını belirlemeye yardımcı olabileceği ifade ediliyor. Uzmanlar, küresel nüfus için enfeksiyon riskinin şu anda çok düşük olduğunu ve geminin ötesinde yayılmaya dair herhangi bir kanıt bulunmadığını vurguluyor.
Hantavirüs tedavisi ve korunma yolları
Hantavirüs enfeksiyonlarının şu anda belirli bir tedavisi veya aşısı bulunmuyor. CDC, tedavi yaklaşımı olarak oksijen tedavisi, mekanik ventilasyon, antiviral ilaçlar ve hatta diyaliz gibi semptomları hafifletmeye yönelik destekleyici bakım öneriyor. Şiddetli semptomları olan hastaların yoğun bakım ünitelerine yatırılması gerekebiliyor. Bazı ağır vakalarda hastalar entübe edilerek solunum desteği sağlanıyor. Erken teşhis ve hızlı tıbbi müdahale, hayatta kalma şansını artıran en önemli faktörler olarak öne çıkıyor.
Korunma konusunda en etkili yöntem ise kemirgenlerle teması ortadan kaldırmak. CDC, evlerde veya iş yerlerinde kemirgenlerin girebileceği bodrum veya çatı katlarındaki giriş noktalarının kapatılmasını, yiyeceklerin kemirgenlerin ulaşamayacağı şekilde saklanmasını ve çöplerin düzenli olarak uzaklaştırılmasını öneriyor. Kirlenmiş havayı solumaktan kaçınmak için kemirgen dışkılarını temizlerken mutlaka maske ve eldiven gibi koruyucu ekipman giyilmesi tavsiye ediliyor. Özellikle kemirgen popülasyonunun yoğun olduğu kırsal alanlarda bu önlemler hayati önem taşıyor.
- İLGİLİ HABER: Kabin memuruna Hantavirüs şüphesiyle karantin
Erken Baskı | Son Dakika Güncel Haberler sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
